Staðreyndir um fjárhag Ísafjarðarbæjar

Halldór Halldórsson, bæjarstjóri

Það er merkilegt að ekki hefur ein einasta athugasemd borist við greinaflokk minn um fjármál Ísafjarðarbæjar. Þó hef ég sett greinarnar fram á löngu tímabili til að fá fram málefnalega umræðu um fjármál sveitarfélagsins. Íbúarnir eiga rétt á að fá sem mestar og bestar upplýsingar um fjármálin eins og aðra málaflokka.

Í-listinn hefur hrópað á torgum um fjárhaginn en hvorki bæjarfulltrúar listans né nafnlausir bloggarar honum tengdir hafa séð ástæðu til að efast um innihald greinanna.. Ekkert af því sem ég hef sett fram í greinum mínum hefur verið hrakið – ekki einu sinni í ótrúlegri grein oddvita Í-listans frá 26. maí um það sem hann kallar fegrunaraðgerðir. Hann gerir enga tilraun til þess að sýna fram á með málefnalegum hætti að eitthvað í greinum mínum megi draga í efa heldur tekur hann hrunárið 2008 og árið 2009 og leggur þar vitlaust saman tölur. Ég sýni fram á í greinum mínum að þrátt fyrir hrunið eru skuldir lægri í lok ársins 2008 en 1998. Hið sama á við um 2009 því skuldir lækka um 35 m.kr.á milli áranna 2008 og 2009.

Ef marka má dýr kosningaloforð Í-listans að þessu sinni má draga þá ályktun að þau telji fjárhaginn enn betri en lýst er í greinaflokknum. Slík loforð eru reyndar mjög óábyrg því allsstaðar verður að stíga varlega til jarðar og velta hverri krónu fyrir sér. Við búum við aðstæður þar sem ríkisvaldið mun skera niður í sínum rekstri um 50 milljarða á næsta ári og segja upp fjölda manns. Það þýðir ekkert að reyna að telja fólki trú um að við slíkar aðstæður sé hægt að gera alla skapaða hluti. Það verður að sýna mikla ábyrgð og ráðdeild í rekstri og ekki lofa því sem ekki er mögulegt að standa við.

Í þessari lokagrein um fjármál Ísafjarðarbæjar mun ég taka saman það helsta sem fram kom í greinunum fjórum á undan. Þar er fjallað um staðreyndir varðandi fjárhaginn og sýnt fram á að staða Ísafjarðarbæjar er þokkaleg í samanburði við stöðuna fyrir 12 árum og í samanburði við 14 sveitarfélög sem eru valin af handahófi.

Grein nr. 1
Í fyrstu greininni kom fram að minnihlutinn undir hinum ýmsu nöfnum hefði síðustu 12 ár talað um slöpp tök á fjármálum en ítrekað lagt svo til aukin útgjöld.

Þar kom einnig fram að í áætlun 2010 er gert ráð fyrir að veltufé frá rekstri verði jákvætt um 244,5 m.kr. og af þeim verði 46 m.kr. varið til niðurgreiðslu skulda.

Umfjöllun var um eigið fé og bent á að það segi ekki til um greiðslugetu bæjarsjóðs nema til standi að selja einhverjar bókfærðar eignir.

Grein nr. 2
Í annarri greininni var sýnt fram á með rökum að skuldastaða í lok ársins 2008 er lægri en á árinu 1998 þegar skuldir hafa verið færðar til verðlags 2008 og tekið tillit til hækkunar skulda vegna félagslega húsnæðiskerfisins og reiknaðra lífeyrisskuldbindinga.

Skuldir lækka frá 1998 til 2008 segir í grein nr. 2 og því má bæta við að skuldir lækkuðu um 35 m.kr. milli áranna 2008 og 2009.

Grein nr. 3
Þriðja greinin fjallaði um fjárfestingar og þá staðreynd að frá 1998 til 2008 hefur verið fjárfest fyrir 2.716 m.kr. Sé það framreiknað með vísitölu eru þetta 3.516 m.kr.

Þrátt fyrir þessar fjárfestingar hafa skuldir ekki hækkað og það útskýrir grein nr. 2.. Þá er einnig sýnt fram á að sala á hlut bæjarins í Orkubúi Vestfjarða fyrir 1.400 m.kr. hefur einungis nýst fyrir hluta þessara miklu fjárfestinga. Þess vegna er ljóst að reksturinn hefur fjármagnað fjárfestingar fyrir 1.316 m.kr. sé miðað við tölur á verðlagi hvers árs.

Þetta sýnir að allt tal um að sala á hlut bæjarins í OV hafi staðið undir fjárfestingum og rekstri er hreinasti hugarburður enda hefur undirritaður ávallt bent á staðreyndir í ársreikningum því til stuðnings. Minnihlutinn hefur haldið öðru fram en hefur ekki getað sýnt fram á það í rökstuddu máli heldur reynt að nota útúrsnúninga til að sannfæra fólk.

Í þessari grein kemur einnig fram að í samanburði við 14 önnur sveitarfélög í landinu kemur Ísafjarðarbær betur út hvað varðar getu til að standa við sínar skuldbindingar. Meðaltalið er 2,00 en Ísafjarðarbær er með 1,81 í þeim samanburði sem þýðir að það tekur 1,8 ár að greiða upp allar skuldir og skuldbindingar með tekjum sveitarfélagsins. Meðaltalið er hins vegar 2 ár í þessum samanburði.

Grein nr. 4
Fjórða greinin var birt í byrjun maí og fjallaði um helstu tekjustofna og aðferðir við greiningu á greiðslugetu. Þá var gerður samanburður við sömu 14 sveitarfélög og í grein nr. 3 en að þessu sinni gerð úttekt á veltufé frá rekstri. Þar var meðaltalið 9,7 prósentustig og Ísafjarðarbær aðeins undir í þeim samanburði með 8,1 prósentustig sem er algjörlega viðunandi. Veltufé frá rekstri sveiflast aðeins á milli ára og þess vegna verður maður að horfa á heildarmyndina hvað þetta varðar, eins og annað í rekstrinum. Lykilatriði er að vera með jákvætt veltufé og það er jákvætt 2009 og á að hækka miðað við fjárhagsáætlun 2010.

Aðferðir við að greina fjárhaginn

Mikilvægt er, og á það er lögð áhersla í greinunum, að nota fleiri en eina og fleiri en tvær aðferðir við að greina fjárhag sveitarfélaga. Ef aðeins ein aðferð er notuð segir það ekki alla söguna og erfiðara verður að átta sig á heildarmyndinni. Í umræðum í bæjarstjórn heyrir maður bæjarfulltrúa Í-lista aðallega tala um eiginfjárstöðuna en minna og nánast ekkert um niðurstöðu rekstrar af reglulegri starfsemi, veltufé frá rekstri, hlutfall tekna og skulda o.s.frv. Af hverju þetta stafar veit ég ekki. Flokksfélagar þeirra tala a.m.k. öðruvísi um fjármál þar sem þeir eru í meirihlutum úti um landið.

Ársreikningur 2009

Þrátt fyrir erfitt árferði, bankahrun og ýmsa óáran er rekstrarafgangur upp á 228 m.kr. af reglulegri starfsemi A og B hluta árið 2009. Reiknuðu stærðirnar afskriftir og fjármagnsgjöld breyta þessu þannig að 403 m.kr. eru í gjöld umfram tekjur en breytingin frá hrunárinu 2008 er jákvæð því rekstarniðurstaðan batnar um 475 m.kr. á milli áranna 2008 og 2009. Það gefur fyrirheit um að við séum á leið upp úr erfiðleikunum sem hrunið olli og að aðhaldsaðgerðir í rekstri á borð við launalækkanir séu farnar að skila sér. Við töluðum um að það gæti tekið 3-5 ár að ná okkur eftir bankahrunið. Það tekur á en við seiglumst áfram að venju. Þrátt fyrir erfiðan rekstur tókst okkur að lækka skuldir á milli áranna 2008 og 2009 um 35 m.kr. sem er mjög jákvætt.

Það er ljóst að með styrkingu krónunnar munu vaxtagjöld snúast yfir í vaxtatekjur og ef við gerðum upp í dag þá væru allnokkrar vaxtatekjur komnar vegna þess að gengisvísitalan hefur lækkað. Þetta sveiflast mikið vegna þess ástands sem hér er í opinberum fjármálum, sérstaklega fjármálum ríkisins. Þess vegna er svo mikilvægt að horfa á reglulega starfsemi hjá sveitarfélögum en hún var sem fyrr segir rekin með 228 m.kr. rekstrararafgangi árið 2009 hjá Ísafjarðarbæ.

Staða rekstrarins

Ísafjarðarbær stendur þokkalega í samanburði við aðra. Framlegð er af rekstrinum sem dugir fyrir nauðsynlegustu fjárfestingum og því að halda skuldum óbreyttum, jafnvel lækka þær aðeins, eins og á síðasta ári. Stærsti hluti teknanna hjá Ísafjarðarbæ eins og öðrum sveitarfélögum fer í að tryggja þá þjónustu sem oft er kölluð grunnþjónusta.Það er hins vegar ekki svigrúm til að bæta við reksturinn eða fara í stórar fjárfestingar við þessar aðstæður. Á næsta ári mun ríkið skera niður í ríkisrekstrinum um 50 milljarða. Það mun að sjálfsögðu hafa áhrif á fjárhag sveitarfélaganna, ekki síst ef boðaðar aðgerðir ríkisstjórnarinnar um uppsögn starfsfólks verða að veruleika. Nú þarf að fara sérstaklega varlega eins og við höfum ávallt gert í fjármálastjórn. Dæmin frá nokkrum öðrum sveitarfélögum þar sem óvarlega hefur verið farið sýna okkur það mjög skýrt að það skiptir máli hvernig haldið er um stjórntaumana.

Gagnrýni studd með rökum

Það væri gaman að fá málefnalega gagnrýni á þá greiningu sem sett hefur verið fram í þessum greinaflokki. Fyrsta greinin birtist 22. desember 2009. Eins og fyrr segir hefur engin gagnrýni komið fram og hefur undirritaður túlkað það sem samþykki fyrir þeim staðreyndum og samanburði sem settur er þar á blað. Stutt grein hér á BB-vefnum frá oddvita Í-listans breytir þar engu um en hann hefur einmitt setið í bæjarráði, sem fer með fjármálin, allt þetta kjörtímabil og hefur unnið með meirihlutanum að síðustu tveimur fjárhagsáætlunum. Í greininni kemur engin efnisleg gagnrýni fram á greinar mínar heldur er síðustu tveimur árum þvælt saman að því er virðist í þeim tilgangi að slá ryki í augu lesenda.

Greinar mínar eru byggðar á staðreyndum úr ársreikningum og vilji menn gagnrýna þær er lágmark að gera það á sömu forsendum en ekki með útúrsnúningi eins og oddviti Í-listans gerir í grein sinni. Það er ómálefnalegt og á ekki heima í kosningabaráttu því kjósendur eiga rétt á því að réttar upplýsingar séu á borð bornar.

Halldór Halldórsson, bæjarstjóri.