Dómsmál um Icesave: Ekki hættulegt heldur æskilegt.
Málflutningur ríkisstjórnar vinstriflokkanna í Icesave málinu hefur frá upphafi einkennst af hræðsluáróðri. Því miður hefur ríkisstjórnin reynt að telja fólki trú um að endurreisn efnahagslífsins hangi föst við þá samninga sem hún hefur skrifað undir í Icesave málinu. Það er rangt.
Ísland hefur fengið fyrirgreiðslu hjá AGS, krónan hefur styrkst, skuldatryggingaálag hefur lækkað og það sem nú fælir erlenda fjárfesta frá Íslandi er ekki Icesave málið heldur óstöðugleiki ríkisstjórnarinnar sjálfrar. Það er öllum ljóst að heimsendaspádómar ríkisstjórnarinnar voru rangir.
Árangurinn af innihaldslausum hræðsluáróðrinum er skýr: Icesave samningum fjármálaráðherra var hafnað með 98% atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu. Íslenska þjóðin lét ekki blekkjast. Skýrari skilaboð er ekki hægt að hugsa sér.
Icesave er ekki skuld Íslands.
En fjármálaráðherra reynir enn að hræða landsmenn til fylgilags við sig. Nú er það áminningarbréf Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) og EFTA dómstóllinn sem eru hinir illu fyrirboðar. Hann segir að skelfilegt væri að tapa máli fyrir EFTA dómstólnum því “öll skuldin væri þá gjaldfallin með öllum áföllnum kostnaði og við án nokkurra samninga um hvernig ætti að leysa úr því.”
En Icesave er ekki skuld íslenskra skattgreiðenda. Það staðfestir framkvæmdastjórn ESB í nýlegum svörum til fjölmiðla. Þar segir að engin ríkisábyrgð sé á innistæðutryggingum í Evrópusambandinu og þar með á EES svæðinu. Samkvæmt tilskipun ESB um innistæðutryggingar skuli bankarnir sjálfir sjá um fjármögnun innistæðutrygginga. Ekkert í tilskipun ESB um innistæðutryggingar gefur því til kynna að íslenskir skattgreiðendur beri ábyrgð á Icesave reikningunum.
Það er með ólíkindum að ríkisstjórn Íslands skuli ekki nýta yfirlýsingu ESB til að styrkja stöðu landsins í Icesave málinu og knýja fram samninga sem hæfa fullvalda þjóð eða láta að öðrum kosti reyna á málið fyrir EFTA dómstólnum. Það er vandséð hvernig fjármálaráðherra getur komist að þeirri niðurstöðu að Ísland muni tapa dómsmáli þar sem fjallað væri um það hvort Icesave reikningarnir séu á ábyrgð skattgreiðenda, þegar sjálf framkvæmdastjórn ESB hefur sýnt fram á að svo sé ekki.
Niðurstaða og rök ESA vafasöm.
ESA byggir niðurstöðu sína um ábyrgð Ísands á því að gallar hafi verið á innleiðingu tilskipunar ESB um innistæðutryggingar, þ.e. að innistæðutryggingum á Íslandi hafi verið hagað á annan hátt en í öðrum ríkjum Evrópu. Það er rangt, íslenska innistæðutryggingakerfið var fyllilega sambærilegt við innistæðutryggingar í ríkjum Evrópusambandsins.
Frá því tilskipunin var innleidd á Íslandi árið 1999 hafa engar athugasemdir borist frá ESA, sem bar á byrgð á því að fylgjast með innleiðingunni. Einföld könnun á skýrslum ESB um innistæðutryggingar í sambandinu sýnir að íslenski innistæðutryggingasjóðurinn var ekki verr, og í sumum tilfellum betur staddur, en sjóðir ESB ríkjanna. Enda viðurkennir framkvæmdastjórn ESB að eini munurinn liggi í því að það reyndi á íslenska kerfið en hin ekki.
Rökfærsla ESA virðist sett fram til að styðja fyrirfram ákveðna niðurstöðu. Ríkisstjórninni stendur því til boða tækifæri til að styrkja stöðu Íslands í Icesave málinu. Það er ljóst að áminningarbréfi ESA verður að svara þannig að Íslendingar hafni alfarið rökum stofnunarinnar. Það er eina svarið sem í boði er. Allt annað gengur gegn skýrum vilja þjóðarinnar. Slíkt svar mun mögulega leiða til þess að ESA höfðar mál fyrir EFTA dómstólnum gegn Íslandi vegna Icesave málsins. Og það hræðir fjármálaráðherra.
Engu að tapa í EFTA dómsmáli.
En það sem fjármálaráðherra virðist ekki skilja er annars vegar að Ísland á ágætar líkur á að vinna slíkt dómsmál og hins vegar að ef Ísland tapar slíku dómsmáli er útlitið alls ekki svartara en nú. Þá myndi Ísland þurfa að semja við Breta og Hollendinga um Icesave greiðslur með vöxtum. En það er ríkisstjórnin nú þegar að gera undir forystu fjármálaráðherra. Því virðist versta niðurstaðan sem gæti komið út úr tapi fyrir EFTA dómstólnum vera sú að Ísland greiði fyrir Icesave reikningana samkvæmt samningum svipuðum þeim sem Steingrímur J. Sigfússon hefur skrifað undir í tvígang og hann virðist einbeittur ætla sér að skrifa undir í þriðja sinn.
Nái samninganefnd okkar ekki að semja við Breta og Hollendinga á allt öðrum og sanngjarnari nótum en ríkisstjórninni hefur tekist, er ljóst að í dómsmáli fyrir EFTA dómstólnum um það hvort Ísland beri ríkisábyrgð á Icesave reikningunum er allt að vinna og engu að tapa. Eftir stendur einföld spurning: Mun ríkisstjórn Íslands loks treysta sér til að standa með hagsmunum þjóðarinnar gegn kúgunartilburðum þeirra sem ætla sér að leggja lamandi byrðar á íslendinga? Eða mun hún áfram einbeita sér að því að hræða eigin landsmenn til hlýðni?
Aðeins ein leið fær.
Ríkisstjórn Íslands á aðeins eina leið færa ætli hún sér að standa með eigin þjóð: Að hafna algerlega rökum og niðurstöðu áminningarbréfs ESA og byrja strax að búa sig undir dómsmál fyrir EFTA dómstólnum. Dómsmál sem getur kippt stoðunum undan þeirri kúgun og misrétti sem erlend ríki hafa beitt íslensku þjóðina í Icesave málinu. Dómsmál sem getur komið í veg fyrir að framtíðarkynslóðir Íslendinga sitji uppi með kæfandi byrðar vegna skulda einkafyrirtækis.
