Ræða Ólafar Nordal varaformanns við eldhúsdagsumræður á Alþingi

29.5.2012

Virðulegi forseti

Góðir landsmenn

 Við hefjum þessa umræðu í miðjum önnum á þinginu. Það hefur ekki farið fram hjá nokkrum manni að mikill ágreiningur er hér um þingstörfin. Vegna skipulagsleysis og innri baráttu stjórnarflokkanna var það ekki fyrr en á síðustu vikum þingsins sem ríkisstjórninni tókst að koma inn með nokkur af sínum „stóru“ málum til afgreiðslu hér í þinginu.

Yfirgangur framkvæmdavaldsins gagnvart löggjafarsamkundunni hefur náð nýjum hæðum á þessu kjörtímabili.

 

Á síðustu þremur árum hafa hrúgast hér inn mál á síðasta mögulega degi, yfir 50 mál hvert ár. Þar á meðal eru grundvallarmál – auk verulegra ágreiningsmála sem hafa sem fyrr segir verið lögð svo seint fram vegna ágreinings í ríkisstjórnarflokkum. Dæmi um slík mál eru sjávarútvegsfrumvörpin, stjórnarskrármál og rammaáætlun. Ríkisstjórnin virðist líta svo á að þingið eigi ekki að taka málin til umræðu til hagsbóta fyrir fólkið í landinu– heldur að stimpla fyrirfram ákveðna niðurstöðu ríkisstjórnar.

 

Við slíkar aðstæður er það skylda þingsins – og stjórnarandstöðunnar - að grípa í taumana og stöðva þessa frekju framkvæmdavaldsins. Það er ekki hægt að koma hér upp í ræðustól eins og einstakir stjórnarliðar hafa gert og lýsa yfir meirihluta í vanbúnum málum og telja að þar með sé hlutverki Alþingis lokið.

 

Alþingi Íslendinga býr nú við það að traust á störfum þess er í lágmarki. Við það verður ekki unað lengur. Lykilatriði í því að skapa hér traust að nýju er að setja á dagskrá mikilvæg mál sem skipta landsmenn einhverju máli. Að setja fram fullbúin mál og sýna þá forystu og þroska sem þarf til að umræðan hér gangi vel fyrir sig. Slík forysta ætti að koma frá ríkisstjórninni.

 

Það þarf forustu til að leiða þessi ágreiningsmál til lykta. Og í því felst að vita hvenær á að gefa eftir - hvenær verður ekki lengra haldið. Því miður hefur það einkennt ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur að hafa enga tilfinningu fyrir því hvenær er nóg komið heldur er haldið áfram með hvert einasta mál út í það óendanlega. Þessi fráleitu vinnubrögð koma niður á störfum þingsins og útkoman er sú að Alþingi er orðið að blóraböggli og eins og hvert annað tæki í höndum framkvæmdavaldsins.

 

Ef litið er á störf Alþingis á þessu kjörtímabili sést að þessi ár einkennast af átökum – slælegum vinnubrögðum og því að látlaust er verið að setja á dagskrá mál sem fyrir fram er vitað að fullkominn ágreiningur er um. Sá ágreiningur er ekki einskorðaður við stjórn og stjórnarandstöðu – heldur er ekki síður um að ræða ágreiningsmál innan ríkisstjórnarflokkanna – milli þeirra og í baklandi þeirra. Ég get nefnt í dæmaskyni icesave málið, ESB málið og sjávarútvegsmálin, jafnvel áherslur í rammaáætlun og orkunýtingu.

 

Eitt alvarlegasta dæmið um yfirgang þessarar ríkisstjórnar er stjórnarskrármálið. Allt frá upphafi hefur það mál verið í ógöngum. Enginn raunverulegur vilji hefur verið til að ræða inntak tillagna stjórnlagaráðs og hvort vilji sé til þess á þingi að gera svo miklar breytingar á stjórnarskránni. Það hefur ekki verið rætt, einungis formsatriði í þessu grundvallarmáli. Það vekur líka furðu að á meðan við erum með heimili og fyrirtæki í landinu í miklum vanda virðist það vera helsta verk ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur að breyta stjórnarskránni. Ef það er mikill vilji til þess að breyta stjórnarskránni, sem virðist ekki raunin miðað við undanbrögð meirihlutans, þá skulum við setjast niður og fara yfir það saman. En breytingar á stjórnarskrá bæta ekki hag heimila og fyrirtækja. Eigum við ekki að setjast niður í góðu bróðerni og leysa þau mál fyrst?

Góðir landsmenn

 Á meðan á þessu gengur sjáum við enn alvarleg teikn á lofti í efnahagslífi þjóðarinnar. Við fyrstu sýn virðist hagur okkar vera að vænkast en þegar tölurnar eru rýndar kemur ýmislegt í ljós.

 Atvinnuvegafjárfesting er enn í slíku lágmarki að það þarf að gera miklu betur. Sú fjárfesting sem við sjáum núna er drifin áfram af stækkun álversins í Straumsvík og framkvæmdum á Reyðarfirði, auk þess að stórfyrirtæki hafa fjárfest í skipum og flugvélum. Hér er um að ræða stórar fjárfestingar í grunnatvinnugreinum okkar – en ekki vöxt hjá litlum og meðalstórum fyrirtækjum. Í hagvaxtartölum sjáum við þess ekki stað að atvinnulífið sé að taka við sér – þetta hryggjarstykki sem lítil og meðalstór fyrirtæki eru. Þar er þorri starfa í landinu – þar skiptir öllu að vel gangi – þar hefur ríkisstjórnin brugðist algjörlega. Nýjasta útspilið í loforðum um þúsundir starfa - fjórða árið í röð! - breytir engu þar um. Ríkisstjórnin hefur ítrekað brugðist litlum og meðalstórum fyrirtækjum, alveg eins og hún hefur brugðist heimilum landsins.

 

Til viðbótar við þetta bætist verðbólgutölurnar. Verðbólgan nærist á hækkun opinberra gjalda, eldsneytishækkunum og gengissigi. Við skulum hafa það í huga að megin þunginn í eldsneytisverði er opinber gjöld svo að ríkið verður að líta í eigin barm og hefja lækkun þessara gjalda án tafar. Sjálfstæðisflokkurinn lagði í vetur fram frumvarp um slíka lækkun hér í þinginu, annað árið í röð, en sú kjarabót fyrir heimilin og fyrirtækin hefur ekki fengist afgreidd. Það sem er athyglisvert er að verðbólgan skýrist ekki af öðrum hækkunum hér innanlands sem rennir frekari stoðum undir þá staðreynd að atvinnulífið situr ennþá fast. Meðan að svo er – og meðan að opinberar álögur á heimilin aukast stöðugt – auk þess sem enn er tekist á um hver raunveruleg staða heimilanna er – komumst við ekki út úr þessum efnahagsþrengingum.

Og þá reynir á þingið. Við blasir eitt brýnasta verkefni okkar í efnahagsmálum, afnám gjaldeyrishafta. Við höfum nú búið í haftasamfélagi í þrjú og hálft ár. Þegar höftin voru sett á var talað um nokkra mánuði – ekki ár. Höftin áttu að vera viðbrögð við neyðarástandi – ekki viðvarandi. Við sjáum ekki enn fyrir endann á þessu tímabili – þvert á móti er stöðugt verið að herða höftin með tilheyrandi skaða fyrir heimili og fyrirtæki.

 

En þegar litið er til þessa grundvallarmáls sem afnám haftanna er – verður skylda Alþingis mikil. Það ætti að vera forgangsmál ríkisstjórnarinnar að losa um gjaldeyrishöftin. Það verður að freista þess að ná um þetta pólitískri samstöðu og hrinda afnámi haftanna í framkvæmd. Fjöldamargar tillögur liggja á borðinu um hvernig það skuli gert. Mótvægisaðgerðir ýmis konar hafa verið kynntar og víst er að líta verður sérstaklega til stöðu heimilanna þegar að þessu kemur.

 

Góðir Íslendingar

Sá ágreiningur sem uppi er um aðild að Evrópusambandinu má ekki tefja afnám haftanna eða önnur mikilvæg mál. Þvert á móti er nauðsynlegt að hér náist pólitísk samstaða milli allra stjórnmálaflokka og aðila vinnumarkaðarins um þetta verkefni. Samtök atvinnulífsins hafa þegar talað skýrt í þessu efni og á vettvangi ASÍ hefur margoft verið ítrekað mikilvægi afnáms haftanna. Það reynir því á stjórnmálamenn og enn og aftur forystu til að leiða mál til lykta. Sú forysta hefur brugðist í allt of mörgum málum á undanförnum misserum – og reyndar er fullreynt með að ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur nái samstöðu um nokkurn hlut ein og sjálf.

 Þeir sem sitja nú heima í stofu hafa orðið varir við þann mikla ágreining sem ríkt hefur hér á þinginu á síðustu viku. Það skal engan undra enda hafa mörg umdeild mál verið lögð hér fram.

Ekkert þeirra snýr þó að því að bæta hag heimilanna í landinu. Sjálfstæðisflokkurinn hefur ítrekað viljað rýma til á dagskrá þingsins svo slík mikilvæg mál fáist rædd.  Á það hefur ekki verið hlustað.

 

 

Ég vil hér, enn einu sinni, að rétta fram sáttarhönd. Sjálfstæðisflokkurinn er tilbúinn til þess að ná fram þverpólitískri sátt um þau mál sem snúa að því að bæta hag heimila og fyrirtækja. Við þurfum að leysa skuldarmál heimilanna, við þurfum að skapa umhverfi þar sem lítil og meðalstór fyrirtæki geta vaxið, ráðið starfsfólk og horft til framtíðar. Við þurfum að skapa hér umhverfi þar sem heimilin geta horft áhyggjulaus til framtíðar. Á meðan heimilin ná ekki endum saman og fyrirtækin geta ekki vaxið, leggur ríkisstjórnin, sem hefur í raun ekki meirihluta á bakvið sig, áherslu á að sigra pólitíska hugmyndasigra. Nú er mál að linni.