Tími hinna breiðu spjóta. Grein eftir Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur.

„Þau tíðkast nú hin breiðu spjótin“, mælti Atli Ásmundsson þegar Þorbjörn öxnamegin lagði til hans með fjaðraspjótinu í Grettissögu. Nú beinast þau meðal annars að forseta Alþingis.  Skammast er út í forseta þingsins, Ástu Ragnheiði,  fyrir að hafa leyft sér að taka tillögu Bjarna Benediktssonar á dagskrá þingsins. En hvað átti forseti að gera eftir að hafa fengið lögfræðiálit um að tillagan væri þingtæk? Átti forseti þingins að sitja á tillögunni og koma í veg fyrir að þingið fengi tækifæri til að tjá vilja sinn? Ef svo er, þá skulu menn segja það hreint út.

Svo ræða sumir talsmenn „Nýja Íslands“ um að efla Alþingi. Jafnvel hinir sömu sem þramma upp í stjórnarráð og telja sig þess umkomna að nota forsetaembætti þingsins sem skiptimynt fyrir stuðning við ríkisstjórnina. Enn verra er að undir þetta tóku Jóhanna og Steingrímur, tveir þingreyndustu stjórnmálamennirnir. Hvar er nú ákallið um sjálfstæði löggjafarvaldsins?

Forseti þingsins átti ekkert val – hann setti Alþingi í fyrsta sæti. Það er rétt að taka fram að ég hef nú aldeilis ekki alltaf verið sammála forseta Alþingis. Sumum okkar  í stjórnarandstöðu hefur þótt Ásta Ragnheiður vera ótrúlega föst fyrir við að koma mörgum málum ríkisstjórnar í gegnum þingið, það er eins og gengur. En Ásta Ragnheiður má eiga það sem hún á. Á tíma hennar í embætti forseta Alþingis hefur henni tekist að koma í gegn mikilvægum breytingum á þingsköpum sem eiga að stuðla að skilvirkari og vandaðri starfsháttum þingins. Ný þingskaparlög eiga þó fyrst og síðast að hlúa að sjálfstæði Alþingis.

Reynt hefur verið að fá almenning til að trúa því að þingið sé að skipta sér af dómstólaferli. Því fer fjarri. Þessi framsetning er hins vegar neyðarúrræði kunnuglegra spunameistara forystumanna ríkisstjórnarinnar. Alþingi eitt fer með ákæruvaldið í landsdómsmálinu og getur því á hvaða stigi málsins afturkallað mál líkt og saksóknarar  gera í öðrum málum. Það hefur saksóknari Alþingis nú staðfest og einnig hafnað því að um inngrip í dómsmál hafi verið að ræða af hálfu Alþingis.  

Þegar landsdómslögin voru samþykkt árið 1963 var ákæruvaldið með allt öðrum hætti en nú er. Jafnframt var réttarstaða sakbornings mun lakari, enda höfum við bæði breytt lögum um sakamál og undirgengist mannréttindasáttmála síðan þau lög voru samþykkt. Eða vilja hinir skyndilegu ástmenn réttlætis og mannréttinda miða réttarstöðu Geirs H. Haarde við árið 1963 meðan réttarstaða annarra sakborninga miðast við árið 2012?

Landsdómsmálið hefur eðlilega reynt á forseta þingsins. Forseti hefur farið eftir sannfæringu sinni en líka látið pólitísk skammtímasjónarmið ýmissa einstaklinga innan og utan ríkisstjórnar víkja fyrir því meginhlutverki forseta að gæta að virðingu og sjálfstæði þingsins.  Enginn forseti Alþingis Íslendinga, þessa tæplega 1100 ára gamla gangverks, getur leyft sér að taka ekki hlutverk sitt alvarlega í þeim efnum. Þeim mun óskiljanlegri og nöturlegri eru ofsafengin viðbrögð sumra flokkssystkina forseta Alþingis. Þau hins vegar gera skiljanlegri fullyrðingar um að rætur ýmissa þingmanna til landsdómsmáls hafi verið pólitískar.

Ég vil einnig draga fram að forseti Alþingis hefur sent skýr skilaboð um að forysta flokka getur ekki möndlað með að taka inn varaþingmenn eftir hentugleika eða pólitískri taugaveiklun án samþykkis þingmanns. Vegna einurðar forseta lét foringjaræðið undan. Það sama foringjaræði og gjarnan hefur verið gagnrýnt á síðustu misserum og talsmenn Nýja Íslands innan og utan þings hafa talið eitt stærsta  vandamál íslenskra stjórnmála – fram að þessu.  Forseti  Alþingis tók því afstöðu með þingmönnum og Alþingi sjálfu en ekki foringjum flokkanna. Breytir engu hvaða flokkur á hér hlut að máli. Það er þakkarvert og mikilvæg skilaboð inn í framtíðarstörf  þingsins.

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir þingmaður
Greinin birtist fyrst á Pressunni