Við áramót. Grein formanns Sjálfstæðisflokksins í Morgunblaðinu á gamlársdag.
Árið 2011 var um ýmis efni tíðindamikið.
Þótt hægt hafi miðað í því meginverkefni stjórnvalda að vinna að bættum hag almennings gerðist margt í þjóðlífinu sem seint mun gleymast. Allt frá eldsumbrotum til nýs varðskips, frá opnun Hörpu til afmælishátíða Jóns Sigurðssonar og Háskóla Íslands og frá glæsilegum afrekum í íþróttum, ekki síst hjá íþróttakonum, til óvæntra menningarviðburða eins og tónleikaraðar Mugisons í desember.
Sundurlyndi á stjórnarheimilinu og stefnuleysi í stærstu málum var hins vegar sem fyrr sjálfstætt efnahagsvandamál. Kapp án forsjár einkennir áfram stjórnarhætti núverandi ríkisstjórnar í hverju málinu á fætur öðru og áfram er haldið með þá vonlausu stefnu að kafa dýpra í vasa skattgreiðenda til að loka fjárlagatinu.
Náttúran lék stórt hlutverk
Eitt öflugasta eldgos síðustu 100 ára varð í Grímsvötnum. Þegar mest var mældist krafturinn 10-20 sinnum meiri en í gosinu sem varð í Eyjafjallajökli á fyrra ári og varð að fréttaefni um heim allan.
Óhætt er að segja að náttúran hafi minnt óþægilega á sig síðastliðinn áratug með öflugum jarðskjálftum og gosum í megineldstöðvum. Á líðandi ári sýndi það sig enn og aftur hve mikilvægu hlutverki vísindamenn okkar og viðbragðssveitir gegna.
Í hafinu voru skilyrði hagfelld mikilvægustu atvinnugrein okkar. Góð veiði, ekki síst í uppsjávartegundum, hefur skilað þjóðarbúinu gríðarlegum útflutningsverðmætum. Aukning í útflutningi á árinu hefur verið borin uppi af sjávarafurðum og komið fram með jákvæðum hætti í efnahagsmælingum.
Það er mikil mildi fyrir okkur Íslendinga að ríkisstjórnin skuli ekki ráða aflabrögðum, en ekki var við öðru að búast en að hún reyndi að eigna sér heiðurinn af jákvæðri þróun í náttúrunni umhverfis landið og segði efnahagsstefnuna vera að skila árangri.
Sjávarútvegur líður fyrir stefnuleysi
Ríkisstjórnin hefur haldið grundvallaratvinnugrein landsins í ólíðandi óvissu undanfarin ár með vanhugsuðum áformum um að kollvarpa fiskveiðistefnunni. Steininn tók úr þegar frumvarp um breytingar á stjórn fiskveiða var lagt fram snemmsumars. Fékk málið falleinkunn allra sem um það fjölluðu.
Utanríkisráðherra sagði nýlega að líkja mætti málinu við bílslys. Þessi pólitíski glæfraakstur bitnar á mikilvægum hagsmunum landsmanna allra. Þar er þjóðin í hlutverki hins saklausa vegfaranda en ríkisstjórnin situr í sæti ökuníðingsins.
Af verklagi við endurskoðun fiskveiðistjórnunarinnar má ætla að ríkisstjórnin telji ávinning af því að efna til ágreinings. Öllu samráði við hagsmunaaðila og stjórnarandstöðuflokka hefur fyrir löngu verið hætt. Málefnalegum ábendingum er svarað með óskiljanlegum hótunum um að haldin skuli þjóðaratkvæðagreiðsla um kvótakerfið.
Afleiðing þessa stjórnleysis er hrun fjárfestinga í greininni en þær eru forsenda framfara og samkeppnishæfni gagnvart öðrum þjóðum.
Forskot okkar í sjávarútvegsmálum á alþjóðamörkuðum er ekki sjálfgefið, skaðinn er nú þegar allt of mikill og því verður að binda endi á þetta ástand á nýju ári.
Ógild kosning og þjóðaratkvæði
Hæstiréttur Íslands komst að þeirri niðurstöðu í byrjun árs að kosning til stjórnlagaþings skyldi ógilt. Þvergirðingsháttur forsætisráðherra og meirihluta stuðningsmanna stjórnlagaþingsins réð því að sú niðurstaða æðsta dómstóls landsins var að engu höfð með skipan stjórnlagaráðs. Ráðið lauk störfum, tillögur þess voru afhentar forseta Alþingis en hafa ekki enn verið ræddar.
Þrátt fyrir digrar yfirlýsingar meirihluta allsherjarnefndar og ýmissa þingmanna á fyrri stigum um mikilvægi þjóðaratkvæðagreiðslu um tillögurnar hefur ekkert heyrst lengi um slík áform. Þjóðaratkvæðagreiðslur eru helst nefndar af stjórnarflokkunum til að skreyta mál eða í hótunartóni eins og áður var vikið að. Þegar mikið liggur við, líkt og átti við í Icesave-deilunni og ESB-málinu, er þjóðaratkvæðagreiðsla það síðasta sem stjórnarflokkunum kemur til hugar.
Eftir ræðu forseta Íslands við þingsetningu 1. október varð ljóst að grundvallarágreiningur er um túlkun á tillögum stjórnlagaráðsins og athygli vekur að enginn alþingismaður hefur gert þær að sínum. Tillögurnar, sem þegar hafa kostað um hálfan milljarð króna, verður því fyrst og fremst að skoða sem innlegg í vinnu Alþingis þótt þær séu í mörgu sundurlausar.
Í þeirri vinnu sem fram undan er mun Sjálfstæðisflokkurinn leggja áherslu á að viðhalda því sem vel hefur reynst í stjórnskipun okkar og gera einungis þær breytingar sem skýr þörf er fyrir og til framfara horfa.
Evrópa á krossgötum
Tregða stjórnarflokkanna til að horfast í augu við þær miklu breytingar sem eru að verða á Evrópusambandinu og tengjast uppnámi í myntsamstarfinu og skuldastöðu einstakra aðildarríkja var hvort tveggja í senn fyrirsjáanleg og óábyrg.
Fyrirsjáanleg vegna þess að það er erfitt fyrir ríkisstjórn sem hefur jafn veikan stuðning við umsóknarferlið og raun ber vitni að horfast í augu við þessar breyttu aðstæður. Óábyrg, því nú eru að eiga sér stað grundvallarbreytingar á efnahagssamstarfi Evrópuríkjanna sem taka verður tillit til í umræðu um málið.
Þessar breytingar eru einar og sér tilefni til endurskoðunar á málinu í heild, hversu óþægilegt sem það kann að vera ríkisstjórninni. Er þá ónefnt hvernig málinu var hrint af stað í upphafi með stuðningi ýmissa þeirra sem nú kalla málið endaleysu.
Lýðræðið og ESB
Undanfarin ár hefur nokkuð hröð og markviss þróun orðið í styrkingu lýðræðis á Íslandi. Þetta má einkum sjá í sveitarstjórnum, þar sem samráð við íbúa hefur vaxið mjög með íbúaþingum, kosningum um einstök mál og almennt opnari stjórnsýslu.
Þjóðaratkvæðagreiðslur, umræða um val frambjóðenda á lista og um kosningakerfið eru auk þessa merki um að hér á landi er uppi sterk krafa um aukin áhrif fólksins í landinu á framgang þjóðmála.
Nauðsynlegt er að aðildarumsókn að ESB verði rædd í þessu ljósi þar sem helstu breytingar sem nú eru til umræðu innan sambandsins ganga í öfuga átt við lýðræðisþróun hérlendis. Þar nægir að nefna að það er meginefni leiðtogafunda ESB-ríkjanna þessar vikurnar að færa enn frekari völd frá þjóðríkjunum til hins yfirþjóðlega ESB.
Þegar forsætisráðherra Breta hreyfði andmælum við þessari þróun var því haldið fram að hann væri að einangrast. En hver er að einangrast frá hverjum þegar grannt er skoðað? Getur verið að það séu miðstýringaröflin í Brussel sem eru að einangrast frá þegnum ESB ríkjanna? Forsætisráðherrann breski er ef til vill að einangrast frá valdaöflum í Evrópu en hann er í það minnsta í góðum takti við landsmenn sína.
Forsendur nýs framfaraskeiðs
Af framansögðu má sjá að í þeim málum sem ríkisstjórnin hefur sett á dagskrá hefur skort alla forsjá. Áherslan hefur verið á mál sem engin eining er um, breytingar breytinga vegna og glórulaus réttarhöld gegn fyrrverandi forsætisráðherra fyrir landsdómi. Eins og í umferðinni er slíkt stefnuleysi uppskrift að slysi.
Sjálfstæðisflokkurinn lagði fram efnahagsáætlun í haust sem byggir á því að draga til baka skattahækkanir ríkisstjórnarinnar og önnur skemmdarverk á skattkerfinu, ljúka skuldaúrvinnslu heimila og fyrirtækja, styrkja stöðu lítilla og meðalstórra fyrirtækja og stórefla fjárfestingar. Verði þessi leið farin mun ský draga frá sólu í efnahagslífinu og kraftmikið framfaraskeið hefjast.
Leið ríkisstjórnarinnar hefur einungis leitt til stöðnunar og vonleysis en við hana er til skýr valkostur. Meginatriðið er að virkja framtakssemi fólksins í landinu. Stjórnarstefna sem byggir á slíkri áherslu mun leysa úr læðingi þá krafta sem þjóðfélagið þarfnast til að hefja næsta framfaraskeið.
Fyrir hönd Sjálfstæðisflokksins óska ég landsmönnum öllum hamingju og velfarnaðar á komandi ári.
Bjarni Benediktsson formaður Sjálfstæðisflokksins.
Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu.
